نخستين چالش هر استخر پايدار نگه داشتن آب است. آب اگر نگهداري نشود خيلي زود كدر ميشود، بوي ناخوش ميگيرد و دچار رشد توده هاي ريز زنده ميگردد. اين دگرگوني ها فقط ظاهر را خراب نميكنند بلكه براي سلامت تن هم زيان دارند. در استخرهاي پررفت و آمد اين روند تندتر هم ميشود. بيشتر مردم با شنيدن نام كلر ياد بوي تند آن مي افتند اما در حقيقت كلر درست و سنجيده مهم ترين نگهدارنده آب است. دستگاه كلرزن (chlorine) كار تزريق سنجيده اين ماده را انجام ميدهد و اگر درست كار كند آب پايدار و آرام ميماند. دانستن روش درست كار با كلرزن براي هر مدير استخر يا كارشناس نگهداشت آب بسيار مهم است. در اين نوشتار كاربرد كلرزن (کلریناتور) در استخر را بررسي ميكنيم و به روشهاي اجرايي و نكته هاي فني ميپردازيم تا كاربر بتواند آن را در محل خود اجرا كند.
شناخت كار كلر در چرخه آب استخر
كار كلر از ميان بردن توده هاي زنده ريز است. اين كار با يك روند ساده انجام ميشود. كلر در آب پراكنده ميشود و در برخورد با توده هاي زنده ريز آنها را از كار ميندازد. براي اين كه كلر بتواند همين كار ساده را درست انجام دهد بايد سه چيز پيوسته كنترل شود: اندازه كلر، زمان پخش و گردش آب. اگر اندازه كم باشد آب پايدار نمي ماند و اگر زياد باشد بوي تند و نازيباي كلر پديد مي آيد. دستگاه كلرزن كمك ميكند اين سه بخش پيوسته در يك راستا نگه داشته شود. كاربر بايد پيوسته اندازه كلر آزاد را در آب بسنجيد تا دستگاه بتواند پخش درست را ادامه دهد.
چرا كلرزن براي استخر ضروري است؟
استخر جايي است كه آب آن هميشه در گردش است و كاربران فراوان دارد. تركيب گرما، نور و مواد بخشيده شده از تن شناگران باعث رشد سريع توده هاي ناخواسته ميشود. اگر پخش كلر با دست انجام شود دو مشكل رخ ميدهد. نخست اين كه اندازه پخش هميشه يكسان نيست و دوم اين كه در ساعت هاي شلوغ آب دچار افت پايداري ميشود. دستگاه كلرزن اين كار را خودكار انجام ميدهد و نيازي به گمان زني كاربر نيست. اين كار علاوه بر پايداري آب باعث كم شدن هزينه نگهداري هم ميشود چون از پخش بيش از اندازه جلوگيري ميكند و هميشه اندازه درست را در چرخه نگه ميدارد.
انواع کلرزن برای استخر
كلرزن خطي: اين گونه ساده ترين مدل براي استخرهاي كوچك و خانگي است. با جريان آب خطي كار ميكند و دوزده مكانيكي ندارد. براي استخرهاي كم حجم كه نوسان مصرف ندارند گزينه كم هزينه و قابل قبول است اما براي استخرهاي پررفت و آمد پايداري كافي نميدهد.
كلرزن مكانيكي تنظيم دستي: اين گونه با پيستون يا ديافراگم كار ميكند و كلر مايع را با فشار وارد چرخه ميكند. براي استخرهاي متوسط كه نياز به دوز پايه و ثابت دارند مناسب است. پايداري خوب دارد ولي سنجشگر خودكار ندارد و بايد كاربر اندازه كلر را بازبيني كند.
كلرزن برقي سنجشگر خودكار: در اين گونه حسگر اندازه كلر آزاد را پيوسته مي سنجد و دوزده برقي بر همان اساس دوز را بالا و پايين ميكند. براي استخرهاي ورزشي، سالنها و استخرهاي پررفت و آمد بهترين گزينه است چون نوسان مصرف را جبران ميكند.
كلرزن پيشرفته كنترل كامل: در اين گونه افزون بر سنجه كلر، توان اسيدي آب هم سنجيده ميشود و دوزده بر اساس چند سنجه كار ميكند. براي مجموعه هاي بزرگ، پاركهاي آبي و سامانه هاي با چرخه پيچيده مناسب است. نياز به نگهداري منظم و كاربر آشنا دارد.
پمپ تزريق فشار بالا: يك گزينه صنعتي براي استخرهاي بزرگ، كارگاه هاي آموزشي يا استخرهاي با حجم بالاي گردش آب. اين پمپ كلر مايع را با فشار يكنواخت تزريق ميكند و جلوي نوسان دوز را ميگيرد. اگر استخر در ساعتهاي شلوغ افت كلر دارد، اين مدل گزينه مطمئن است.
تنظيم اندازه كلر در استخر
پايه اي ترين كار نگهداري استخر كنترل اندازه كلر آزاد است. كلر آزاد همان بخشي از كلر است كه توان از بين بردن توده هاي ريز زنده را دارد و پايداري آب را تضمين ميكند. اندازه درست كلر آزاد براي بيشتر استخرهاي سرباز و سرپوشيده در بازه يك تا سه بخش در يك ميليون قرار ميگيرد. اگر كمتر باشد پايداري آب افت ميكند و زمينه رشد جلبك و كدر شدن آب فراهم ميشود. اگر بيشتر باشد بوي ناخوش كلر پديد مي آيد و كاربران دچار سوزش چشم و پوست ميشوند.
براي اين كه دستگاه كلرزن بتواند اين بازه را پايدار نگه دارد، سنجش روزانه لازم است. كاربر بايد هر روز در دو بازه زماني اندازه كلر آزاد را بسنجيد؛ يكي در ساعتهاي آغاز كار و يكي در ساعتهاي شلوغ. اگر اندازه افت كرده باشد، توان كار دستگاه بايد اندكي بالا برده شود. اگر اندازه بالا رفته باشد، توان كار بايد كاهش يابد تا پخش كلر در سطح درست بماند.
در استخرهاي سرباز كه نور خورشيد اثر مستقيم دارد، افت اندازه كلر سريع تر است. براي همين دستگاه كلرزن در اين استخرها بايد با توان بيشتري كار كند يا سنجش ها بايد در چند نوبت بيشتر انجام شود. در استخرهاي سرپوشيده نيز اگر گردش آب ضعيف باشد يا بار كاربر بالا باشد، تنظيم دستگاه بايد با دقت بيشتر انجام شود. اگر در محل خود از جدول يا نرم افزار محاسبه اندازه پخش كلر استفاده ميكنيد، بهتر است توان دستگاه را با همان داده ها تنظيم كنيد. اين كار باعث ميشود كلرزن با خطاي كمتر كار كند و بازه يك تا سه بخش در يك ميليون هميشه پايدار بماند. همچنین میتوانید با ابزار محاسبه آنلاین دوز تزریق کلر هم آشنا شوید.
نكته هاي مهم در گردش آب و پخش كلر
پايداري آب تنها به اندازه كلر وابسته نيست بلكه گردش آب نقش اصلي دارد. اگر سرعت گردش كم باشد بخش هايي از استخر كلر كافي دريافت نميكنند و پايداري افت ميكند. اگر گردش بيش از حد باشد كلر فرصت پخش يكنواخت پيدا نميكند و سطح كلر آزاد در نقاط مختلف دچار نوسان ميشود. براي جلوگيري از اين وضع بايد اطمينان داشت پمپ گردش در زمان هاي شلوغ با توان مناسب كار ميكند و چرخه آب توقف ندارد. دستگاه كلرزن هم بايد در نقطه اي از خط گردش نصب شود كه آب پراكنده شده بتواند بدون تاخير وارد چرخه شده و در همه بخش هاي استخر پخش شود. تركيب گردش درست و تنظيم مناسب كلرزن باعث پايداري شفافيت و جلوگيري از رشد جلبك ميشود.
مديريت كلر در استخرهاي سرباز
در استخرهاي سرباز پايداري كلر سخت تر است چون نور خورشيد كلر آزاد را به سرعت از بين ميبرد. اين روند در روزهاي گرم و پرنور تندتر ميشود و اگر كنترل نشود سطح كلر آزاد افت ميكند و آب خيلي زود كدر ميشود. براي مهار اين چالش بايد اندازه كلر آزاد بيشتر از حالت سرپوشيده سنجيده شود و توان تزريق كلرزن نيز كمي بالاتر تنظيم گردد. در بعضي شرايط بهره گيري از مواد نگهدارنده هم سود دارد و از نابودي سريع كلر جلوگيري ميكند. اگر اين كارها درست انجام نشود استخر در روزهاي آفتابي دچار افت شفافيت، بوي ناخوش و رشد جلبك ميشود.
خطاهاي رايج در كار با كلرزن
شناخت خطاهاي رايج باعث ميشود مدير استخر بتواند پايداري آب را در پايين ترين هزينه نگه دارد. بسياري از مشكل هاي آب به دليل كاستي هاي ساده در كار با كلرزن رخ ميدهد. بررسي دوره اي اين خطاها از افت كيفيت جلوگيري ميكند و چرخه آب را در حالت پايدار نگه ميدارد.
- در مدل هاي مكانيكي، دريچه اگر زياد باز بماند، ميزان كلر بالا ميرود و بوي تند ايجاد ميشود.
- در مدل هاي تزريقي، شير يك طرفه اگر درست كار نكند، كلر به خط برگشت ميرود و پخش يكنواخت از بين ميرود.
- در استخرهاي روباز، دماي بالا مصرف كلر را افزايش ميدهد ولي كاربر اين نكته را لحاظ نميكند و چرخه دچار افت پايداري ميشود.
- در مدل هاي برقي، حسگر اگر درست تنظيم نشود، عدد خروجي اشتباه نشان داده ميشود و دستگاه كلر را كم يا زياد پخش ميكند.
نگهداري درست از دستگاه كلرزن
دستگاه كلرزن اگر درست نگهداري شود چند سال بدون افت كار ميماند و پخش كلر را پايدار نگه ميدارد. اين نگهداري پيچيده نيست ولي بايد منظم انجام شود تا هم از نوسان كلر جلوگيري شود و هم از آسيب هاي احتمالي. بهتر است كاربر يك برنامه بازبيني ساده داشته باشد تا همه بخش ها در چرخه درست كار كنند و با رعايت همين چند نكته ساده زیر، دستگاه كلرزن عمر بيشتري پيدا ميكند و استخر بدون نوسان در وضعيت پايدار ميماند.
- لوله ورودي و خروجي بايد هر چند وقت يك بار بازبيني شود تا رسوب و توده هاي ريز در آن جمع نشود. رسوب باعث كاهش پخش و نوسان كلر ميشود.
- در مدل هاي تزريقي ساده، واشر و پيستون بايد هر سال بازديد شود. اگر اين بخش ها لرزش يا نشتي داشته باشند، پخش كلر افت ميكند.
- در مدل هاي سنجشگر، حسگرها بايد در بازه هاي منظم شسته شوند چون اگر خاك و رسوب جذب كنند، اندازه گيري را اشتباه نشان ميدهند و دستگاه را دچار نوسان ميكنند.
- در مدل هاي مكانيكي، دريچه تنظيم و اورينگ ها بايد هر شش ماه بازديد شود. اين بخش ها اگر سفت يا پوسيده شوند، تنظيم پخش از دست ميرود.
کلرزن رهاب سازه برای استخر
كلرزن هاي رهاب سازه براي كاربرد در استخر طراحي شده اند تا نوسان كلر را كم كنند و چرخه آب را در حالت پايدار نگه دارند. در استخرهاي خانگي و ورزشي سه چالش اصلي وجود دارد: پخش نامنظم كلر، رشد جلبك و افت شفافيت. اين چالش ها وقتي پيش مي آيند كه كلر به شكل يكنواخت در چرخه پخش نشود. كلرزن رهاب سازه با تنظيم پايدار و دقيق، ميزان كلر را در بازه لازم نگه مي دارد و اين نوسان را كنترل ميكند.
در استخرهاي بزرگ اهميت پخش يكسان چند برابر ميشود. مدل هاي رهاب سازه كلر را با فشار ثابت وارد چرخه ميكنند و اجازه نميدهند لايه هاي ميكروبي در كنج ها و بخش هاي سايه گير شكل بگيرند. اين روند باعث ميشود آب در همه بخش ها تراز يكسان داشته باشد و افت كلر به حداقل برسد. نگهداري ساده دستگاه هم يك امتياز مهم است. بدنه مقاوم و قطعات بادوام، كاربر را از تعميرهاي پياپي دور ميكند و هزينه نگهداري را كاهش مي دهد. اگر در استخر با افت شفافيت، بوي ناخوش يا نوسان كلر روبرو هستيد، كلرزن رهاب سازه يك گزينه كاربردي است و با يك تنظيم درست، چرخه آب را پايدار نگه مي دارد. در صورت نياز به جزئيات فني يا استعلام قيمت، ميتوانيد با كارشناسان رهاب سازه تماس بگيريد يا به صفحه قيمت كلرزن رهاب سازه مراجعه كنيد.