- لوله پلیکا زهکشی (PVC)
- لوله لترال پی وی سی (UPVC)
- لوله پیمتاش زهکشی (UPVC)
- لوله زهکش پلی اتیلن تکجداره (HDPE)
- لوله زهکشی پلی اتیلن دوجداره (HDPE)
جنس لوله هاي زهكشي
انتخاب جنس لوله زهكشی به نياز پروژه، وضع خاك، حجم رواناب و ميزان دوام مورد انتظار وابسته است. نوع ماده، ميزان مقاومت در برابر فشار، پايداری در محيط شيميايی و ماندگاری لوله را تعيين ميكند. هدف اين است كه لوله در دوره بهره برداری، تغيير شكل ندهد، آسيب نبيند و جريان آب را با كمترين اصطكاك منتقل كند.
پلي اتيلن، يكي از مواد اصلي در ساخت لوله زهكشی است. اين ماده وزن پايين دارد، در خاك آسيب نمی بيند و در برابر مواد شيميايی پايدار می ماند. مدلهای دوجداره با جداره موجدار، فشار خاك را تحمل ميكنند و سطح صاف داخلي، عبور آب را سريعتر انجام ميدهد. اين لوله در محيطهای سنگين بازده بالايی دارد. پلي وينيل سخت، به دليل سطح داخلی يكپارچه، دوام مناسب و اتصال ساده، در سازه های زيرزمينی، زهكشی پي و فضاهای شهري كاربرد گسترده دارد. اين لوله انتقال آب را با افت كم انجام ميدهد و در محيطهای پايدار، عملكرد ثابت دارد.
پلي پروپيلن، براي محيطهای گرم يا رواناب دارای مواد خاص انتخاب ميشود. اين ماده پايداری حرارتی بالايی دارد و در پروژه های صنعتی كه به مقاومت حرارتی نياز دارند، عملكرد مطمئن فراهم ميكند.
سفال و سراميك به دليل شكنندگی و سختی نصب، ارزش كاربردی خود را از دست داده اند. بتن قدرت تحمل آب زياد را دارد، اما وزن زياد و نياز به تجهيزات سنگين، دامنه استفاده آن را محدود ميكند. لوله فلزی مانند فولاد يا چدن تنها با پوشش محافظ دوام می آورد. بدون پوشش، خوردگی سريع اتفاق می افتد. به همين دليل، مواد پليمری به مرور جايگزين فلز شده اند و يك سامانه زهكشی پايدارتر و اقتصادی تر فراهم كرده اند.
کاربردهای لوله زهکشی
- کاهش آب جمع شده در پاي خطوط انتقال نفت و گاز
- مديريت آب نفوذی در تونل، گذرگاه زيرسطحی و مسير مترو
- زهکشی پي، سازههای زيرزمينی، ديوار نگهدار و مخزنهای دفنی
- کاهش مانداب در کشت و کار، باغ، چمن و محيطهای گلخانهای
- استفاده در زمين ورزشی، پارکينگ، بيمارستان و محوطههای تجاری
- زهکشی خاکريز، بستر سد خاکی، کانال آب رسانی و محوطههای معدنی
- هدايت پايدار رواناب در پروژههای راه آهن، باند پرواز و محوطههای هوايی
- کنترل تراز آب زيرزمينی و بهبود خاکهای شور، قليايی و زمينهای کم بازده
- کاربرد در سامانههای تصفيه، حوضچه تبخير و کنترل سيل در زمينهای پست
- کاهش رطوبت اطراف ساختمانهای مسکونی و اداری در فضاهای شهری و روستايی
- جمع کردن رواناب و هدايت يکنواخت آب در بستر راه، خيابان، محيط صنعتی و کارگاه
مزایای لوله های زهکشی
- کنترل پايدار تراز آب زيرزمينی و کاهش مانداب
- انتقال رواناب با دوام بالا و بدون گرفتگي تکراری
- کارکرد طولانی مدت با نياز کم به نگهداری و بازسازی
- تقويت پايداری خاکريز، بستر راه و سازه های زيرزمينی
- سازگار با فيلتر و پوشش های مختلف برای افزايش بازده
- وزن کم و امکان نصب سريع در زمين های دارای محدوديت حفاری
- مقاومت مناسب در برابر فشار خاک، نشست زمين، فرسايش و خوردگی
- قابل استفاده از پروژه های سبک تا سنگين بدون تغيير در شيوه عملکرد
- بهبود وضعيت خاک، کاهش شوری و پايداری بيشتر در خاک های سنگين
لوله زهکشی پليکا
لوله زهکشی پليکا از جنس پلي وينيل سخت توليد ميشود و به دليل بدنه يکپارچه و سطح داخلي صاف، انتقال رواناب را با افت کم فراهم ميکند. اين لوله استحکام خوبي در برابر فشارهاي محيطي دارد و براي کارهاي زيرزميني سبک تا متوسط مانند زهکشي پي، فضاهاي شهري و محوطه هاي کوچک مناسب است.
لوله پليکا وزن کم دارد و اتصال آن با چسب يا کوپلينگ به سادگي انجام ميشود، به همين دليل اجراي آن در پروژه هاي کوچک با سرعت بالا انجام ميگردد. اين لوله در برابر مواد شيميايي شهري پايدار است، اما براي محيط هاي سنگين يا بار مکانيکي بالا توصيه نميشود. قابليت برش آسان، قيمت مناسب و نگهداري کم از مزيتهاي اصلي اين مدل است.
لوله زهكش پلي اتيلن
لوله زهکشي پلي اتيلن براي سامانه هاي زهکشي سبک، منعطف و قابل اجرا در زمين هاي ناپايدار استفاده ميشود. ساختار خرطومي و طرح بندي جداره اين لوله باعث افزايش توان جذب آب و هماهنگي بهتر با ناهمواري هاي مسير ميگردد. اين محصول در مدل هاي جداره نازک و گاهي در نوع دوجداره توليد ميشود تا توان کار در شرايط مختلف را داشته باشد.
اين لوله به طور معمول در قالب کلاف هاي بلند بين پنجاه تا صد متر عرضه ميشود تا حمل و نصب با سرعت بيشتر انجام شود. در پروژههای زهکشی کم عمق مانند باغها، کشتهای سبک، محوطهسازی سبز و چمن مصنوعی، لولههای سوراخدار عملکرد یکنواخت و پایداری را ارائه میدهند. همچنین در زمینهایی که دارای نشست هستند، این لولهها به دلیل انعطافپذیری بالا کمتر دچار آسیب میشوند. در صورت نیاز، میتوان از پوششهای فیلتر مانند گونی یا ژئوتکستایل برای کاهش ورود ذرات ریز استفاده کرد تا ظرفیت زهکشی در طولانیمدت بدون کاهش عملکرد باقی بماند.
لوله زهكش UPVC
لوله زهکش UPVC در مدل هاي مشبک نيم دور و تمام مشبک ساخته ميشود و براي سامانه هاي زهکشي که به دقت بالا نياز دارند به کار ميرود. اين لوله در قطرهاي حدود صد تا چهارصد ميليمتر توليد ميشود و معمولا به صورت کلاف هاي داراي طول ثابت عرضه ميگردد تا جابجايي و نصب با سرعت انجام شود. توان مکانيکي اين مدل در رده پرفشار قرار دارد و تا حدود شانزده کيلونيوتن بر متر مربع تعريف ميشود، به همين دليل براي کارهاي متوسط تا سنگين مناسب است.
سطح لوله داراي شيارهاي منظم و هم فاصله است. اندازه و تراکم اين شيارها براساس حجم رواناب و نقشه اجرا انتخاب ميشود تا توزيع آب در طول لوله بدون تجمع و افت ناگهاني انجام شود. وزن کم لوله نيز زمان نصب را کاهش ميدهد و نياز به ابزار سنگين را از بين ميبرد.
نوع خرطومي مشبک UPVC نيز با ترکيب مواد پايه و افزودني هاي پايدار کننده ساخته ميشود و سپس با دستگاه هاي برش، فرآيند مشبک سازي با دقت انجام ميگردد. اين لوله ها معمولا در اندازه هاي صد تا دويست ميليمتر و در کلاف هاي چهل تا صد متر بسته بندي ميشوند. ساختار منعطف و خم يکنواخت اين نمونه، آن را براي مسيرهاي غير مستقيم يا بخش هايي که تغيير جهت دارند، مناسب ميکند. سطح صاف بدنه نيز پايايي خوب در برابر نور و تغييرهاي محيطي فراهم ميکند.
لوله زهکشی پيمتاش
لوله زهکشی پيمتاش نوعي لوله پلي اتيلن تقويت شده است که بر اساس استانداردهاي ترکيه اي ساخته ميشود و به دليل کنترل کيفيت دقيق، دوام بالايي در پروژه هاي عمراني و صنعتي ارائه ميدهد. اين لوله در رده دوجداره يا چندلايه توليد ميشود تا بتواند فشار خاك، بار زنده و تغييرات حرارتي را بدون تغيير شکل تحمل کند.
جداره خارجي پايدار براي مقاومت در برابر فشار و جداره داخلي صاف براي عبور جريان با افت کم طراحي شده است. پيمتاش در قطرهاي گوناگون عرضه ميشود و براي استفاده در مسيرهاي طولاني، سامانه هاي زهکشي اصلي، مناطق داراي رطوبت بالا و محيط هاي خورنده انتخاب مناسبي است. پايداري حرارتي خوب، عمر طولاني و تحمل بار بالا، اين لوله را براي پروژه هاي سنگين قابل اعتماد ميکند.
لوله زهكشی كاروگيت
لوله زهكشي كاروگيت از پلي اتيلن سنگين توليد ميشود و بدنه دوجداره دارد. جداره بيروني به شكل موجدار طراحي ميشود تا فشار خاك را تحمل كند و جداره داخلي صاف است تا رواناب با سرعت ثابت و بدون آشفتگي عبور كند. همين ساختار دوجداره، پايداري لوله را در خاكهاي ناپايدار و محيطهاي با بار آبي متغير بالا ميبرد.
اين لوله در قطرهاي گوناگون از حدود صد و ده ميليمتر تا بالاي هزار ميليمتر ساخته ميشود و با قالبهاي استاندارد دوجداره هماهنگ است؛ بنابراين اتصال آن به خطوط اصلي بدون نياز به قطعه خاص انجام ميشود. هنگام توليد، سوراخها با مته هاي كنترل شده ايجاد ميشوند و اندازه و تعداد آنها براساس حجم رواناب و طرح اجرا انتخاب ميگردد. بخش زيرين لوله بدون سوراخ باقي ميماند تا آب از ناحيه بالايي وارد شود و جريان به صورت پايدار به سمت خروجي منتقل گردد.
كارويگيت زهكشي در پروژه هاي پي، زمين چمن، راهسازي، باند پرواز، فرودگاه و باغات كاركرد مطمئن ارائه ميدهد. اين لوله در مكانهايي كه تراز آب زيرزميني در فصلهاي مختلف تغيير ميكند نيز بازده ثابت دارد. زماني نتيجه نهايي مطلوب خواهد بود كه عمق نصب، آرايش مسير و وضع خاك با دقت بررسي شود؛ در اين حالت سامانه زهكشي پايدار، كم آسيب و قابل مديريت به دست ميآيد.
لوله زهكشی الياف دار
لوله زهكشي الياف دار براي محيطهاي زيرزميني كه نياز به فيلتراسيون دقيق و كاركرد پايدار دارند استفاده ميشود. تركيب الياف مصنوعي با بدنه لوله، ضخامت يكنواخت و دوام بالا در برابر فشار خاك و تغييرهاي محيطي ايجاد ميكند و اين مدل را براي خاكهاي داراي دانه بندي متفاوت قابل اعتماد ميسازد. پوشش اليافي دور لوله، بسترسازي سنگين را كم ميكند و در بسياري از پروژه ها نياز به شن و ماسه دانه بندي شده را از ميان برميدارد. اين ساختار سرعت نصب را بالا ميبرد و از ورود ذرات ريز جلوگيري ميكند تا جريان آب در بلندمدت بدون گرفتگي باقي بماند.
در بخشهاي داراي پوشش ژئوتكستايلي، اندازه منفذها طوري تعريف ميشود كه ريشه گياه نتواند وارد لوله شود و در عين حال توان جذب آب حفظ گردد. به همين دليل، لوله الياف دار در كارهاي باغ، كشت و محيطهاي داراي رشد گياه، پايايي و بازده طولاني فراهم ميكند. لوله زهکشی الیاف دار در هر نوع از جنس لوله های زهکشی، میتوان الیاف دار باشد.
ساختار ظاهري لوله هاي زهكشي
ساختار بدنه لوله هاي زهكشي براساس شكل جداره و نحوه ورود رواناب تعريف ميشود و هر مدل متناسب با وضع خاك و حجم آب ورودي بازده متفاوتي ارائه ميكند.
لوله زهکشی بدون شیار: این مدل مناسب مسيرهاي ساده و كم فشار است. سطح بسته و يكنواخت اين مدل انتقال مستقيم سيال را آسان ميكند و به دليل نبود شكاف، قيمت و هزينه جابجايي پايين ميماند.
لوله لترال مشبک: جداره با طرحهاي كنترل شده برش داده ميشود تا رواناب از اطراف وارد شود. انتخاب شكل شكاف با توجه به نوع خاك و مقدار آب ورودي انجام ميگردد. شكاف طولي جذب پيوسته آب را ممكن ميكند و شكاف نقطه اي جذب را در خاكهاي ناهمگون كنترل مينمايد. تركيب اين دو رويكرد باعث ميشود لوله مشبك در محيطهاي مختلف رفتاري پايدار و قابل پيشبيني داشته باشد.
لوله زهکش تکجداره: لوله تكجداره از يك بدنه يكپارچه ساخته ميشود و در پروژه هاي اقتصادي، كانالهاي كم عمق و كارهاي سبك كاربرد دارد. وزن كم باعث ميشود جابجايي و نصب با سرعت انجام شود.
لوله زهکشی دوجداره کاروگیت: لوله دوجداره كاروگيت بدنه بيروني موجدار براي تحمل فشار خاك دارد و سطح داخلي صاف آن عبور رواناب را با افت كم ممكن ميكند. تركيب اين دو جداره پايايي بالا در خاكهاي ناپايدار و عمقهاي متوسط تا سنگين فراهم ميآورد و كاركرد اين مدل را براي كارهاي عمراني، زيرسطحي و محيطهاي داراي بار مكانيكي مناسب ميكند.
نحوه زهکش کردن لوله ها
سوراخكاری لوله زهكشی نقش مستقيم در كارايی كل سامانه دارد، چون شكل و تراكم شكافها ميزان جذب رواناب و سرعت انتقال آن را تعيين ميكند. طراح الگوی برش را براساس رفتار آب در خاك، مقدار رواناب و عمق قرارگيری لوله انتخاب ميكند تا جذب آب با بازده مناسب انجام شود.
در مرحله توليد، دستگاههای برش يا پانچ شكافها را با ابعاد ثابت روی لوله ايجاد ميكنند تا شكل و تراكم آنها در سراسر كلاف يكسان بماند. گستره پوشش شكاف روی بدنه لوله بسته به عمق دفن، نوع خاك و حجم آب ورودی تغيير ميكند و ممكن است بخشی از محيط يا دامنه بيشتر را شامل شود.
ابعاد شكاف و فاصله آنها با آزمونهای فنی تعيين ميشود. اين آزمونها شامل سنجش افت دبي، بررسی مقاومت جداره، ارزيابی رفتار لوله زير بار خاك و اندازه گيری سرعت ورود آب است. در لوله های ميان قطر و بزرگ، چند رديف كوتاه و هم فاصله برای شكافها انتخاب ميشود تا ورود آب در طول مسير يكسان بماند و سامانه زهكشی در بازه زماني طولانی پايدار عمل كند.
نحوه نصب لوله زهکشی
نصب لوله زهكشی فقط به حفاری مربوط نيست و مجموعه ای از ارزيابي خاك، طراحي هيدروليك و كنترل اجرايی را شامل ميشود. كار زمانی نتيجه درست ميدهد كه رفتار خاك و شرايط مسير از ابتدا با دقت بررسی شود.
در آغاز كار، ويژگی خاك مانند دانه بندی، تراكم، نفوذپذيری و واكنش آن در رطوبت سنجيده ميشود. با اين اطلاعات، عمق، عرض و الگوی ترانشه انتخاب ميگردد. سپس تراز مسير و شيب مناسب تعريف ميشود تا جريان آب داخل لوله پايدار بماند و خطر تجمع يا افت سرعت به حداقل برسد.
ترانشه براساس اندازه لوله و عمق دفن طراحي ميشود. كف ترانشه بايد يكسان و صاف آماده شود. در خاك ناپايدار، يك لايه مصالح ريزدانه يا بستر تسطيح مانع پيچش يا نشست لوله در طول مسير ميگردد. كنترل شيب كف ترانشه مرحله بسيار مهمی است و خطا در اين بخش، بازده سامانه زهكشی را كاهش ميدهد.
بعد از آماده شدن بستر، لوله در مسير قرار ميگيرد. درزها بايد بدون فاصله، بدون پيچش و در راستای خط باشند. اگر لوله مشبك به كار برود، جهت شكاف ها و ارتفاع آنها نسبت به خاك بايد براساس نقشه اجرا تنظيم شود تا جذب آب با الگويی درست انجام شود.
قیمت لوله زهکشی
قيمت لوله زهکشي براساس چندين عامل فني و کيفي تعيين ميشود و نميتوان نرخ نهايي را صرفا براساس جنس يا ظاهر پيشبيني کرد. هر پروژه با توجه به شرايط خاص خاک، عمق اجرا و نوع بار مکانيکي، نيازمند لولهاي با ويژگيهاي خاص است که اين مسئله باعث تفاوت در قيمتها ميشود.
عامل اول، جنس مواد اوليه: لولهاي که از مواد پليمري نو ساخته شود، به دليل پايائي بالاتر، قيمت بيشتري نسبت به نمونههاي ساخته شده از مواد بازيافتي يا با گريد پايين دارد. نوع مواد، کيفيت گرانول و روش توليد تاثير مستقيم بر هزينه تمام شده دارد.
عامل دوم، طول عمر و دوام: لولههايي که براي استفاده طولانيمدت طراحي ميشوند، معمولا در برابر فشار و خوردگي مقاومتر هستند و به همين دليل قيمت بالاتري دارند. دوام بالاتر نشاندهنده کيفيت بالاتر مواد و کنترل دقيقتر در فرآيند توليد است.
وزن لولهها: وزن لوله با قيمت ارتباط مستقيم دارد. لولههای سبکتر در هنگام نصب راحتتر هستند، اما براي حفظ استحکام و کاهش وزن، از مواد با کيفيتتر و قالب دقيقتري استفاده ميشود که باعث افزايش قيمت ميشود. لولههاي سنگينتر معمولاً به دليل کيفيت پايينتر يا ضخامت غيرمناسب، قيمت کمتري دارند.
انعطافپذيری لوله: انعطافپذيری لوله در پروژههای زهکشی بسيار حائز اهميت است. لولههايي که در مسيرهاي پرپيچ و خم يا خاکهاي ناپايدار پايدار ميمانند، قيمت بالاتري دارند. اين ويژگي به نوع مواد و طرح جداره لوله بستگی دارد.
سایز و متراژ سفارش: سایز لوله و طول کلافهاي سفارشي نيز تأثير مستقيمي بر قيمت دارند. لولههاي با قطر بزرگتر و کلافهاي طولانيتر قيمت بيشتري دارند، و در عين حال لولههاي دوجداره يا مشبک که از لحاظ ساختار پيچيدهتري برخوردارند، قيمت بالاتري دارند.
